Alles over de studie Criminologie

Criminologie is de studie van criminaliteit. Je kijkt niet alleen naar de misdaad zelf, maar vooral naar de vragen eromheen: waarom plegen mensen criminaliteit? Wie worden slachtoffer? Hoe reageert de samenleving op criminaliteit? En welke maatregelen werken echt om criminaliteit te voorkomen? Het is dus geen studie waarin je leert hoe je boeven vangt zoals in series.  

Criminologie is veel meer onderzoekend en analytisch. Je kijkt naar criminaliteit vanuit recht, psychologie, sociologie en beleid. Studiekeuze123 omschrijft de wo-bachelor Criminologie als een studie waarin je onderzoek doet naar daders, slachtoffers en maatregelen tegen criminaliteit. Daarbij is niet alleen juridische kennis belangrijk, maar ook kennis van sociale wetenschappen.  Als je criminologie studeert, ben je dus veel bezig met begrijpen, analyseren en onderzoeken. 

Met criminologie kun je verschillende kanten op. Je wordt niet automatisch rechercheur of advocaat. Veel criminologen werken juist achter de schermen bij organisaties die zich bezighouden met veiligheid, criminaliteit, beleid of onderzoek. 

Nee, dit is een belangrijk verschil. Criminologie studeren betekent niet dat je automatisch rechercheur wordt. Bij criminologie leer je vooral criminaliteit onderzoeken en verklaren. Je leert hoe criminaliteit ontstaat, hoe beleid werkt en hoe je onderzoek doet naar daders, slachtoffers en veiligheid. 

Rechercheur worden loopt via de politie. De Politieacademie heeft bijvoorbeeld een bachelor rechercheur als versnelde leerroute. Die duurt drie jaar en is bedoeld voor mensen die al een hbo- of wo-bachelor of master hebben afgerond. Na die opleiding ga je aan de slag in een opsporingsteam.  

Dat betekent dat criminologie zeker handig kan zijn als je later bij de politie of in de opsporing wilt werken, maar het is niet dé opleiding tot rechercheur. Wil je echt rechercheur worden, dan moet je uiteindelijk via de politie solliciteren en door de selectieprocedure heen. 

Criminologie is in Nederland vooral een universitaire studie. De echte bachelor Criminologie is dus een wo-bachelor. Op hbo-niveau bestaat er meestal geen volledige “klassieke” bachelor Criminologie zoals op de universiteit. Er zijn wel verwante opleidingen, zoals Integrale Veiligheidskunde, HBO-Rechten, Security Management of Forensisch Onderzoek. Ook bestaan er korte hbo-programma’s of specialisaties met criminologie, maar dat is iets anders dan een volledige universitaire bachelor Criminologie. Wil je dus echt criminologie studeren zoals de meeste mensen het bedoelen, dan kom je meestal uit bij wo. 

Tijdens criminologie leer je criminaliteit vanuit meerdere kanten bekijken. Je kijkt bijvoorbeeld naar de dader, het slachtoffer, de omgeving en de reactie van politie, justitie en overheid. Je leert niet alleen theorieën over criminaliteit, maar ook hoe je onderzoek doet. Dat is belangrijk, want criminologie draait veel om data, cijfers, interviews, rapporten en beleid. 

Een wo-bachelor Criminologie duurt meestal 3 jaar. Bij de Erasmus Universiteit Rotterdam staat de bachelor bijvoorbeeld vermeld als een voltijdopleiding van 3 jaar met 180 studiepunten.  Na je bachelor kun je nog een master doen. Een master duurt meestal 1 jaar, afhankelijk van de universiteit en richting. Veel studenten doen na hun bachelor criminologie nog een master, omdat je daarmee meer richting geeft aan je profiel en betere kansen hebt op de arbeidsmarkt. In totaal ben je dus vaak 4 jaar bezig: 3 jaar bachelor en 1 jaar master. 

De exacte vakken verschillen per universiteit, maar de onderwerpen lijken vaak op elkaar. Je krijgt meestal vakken over criminaliteit, strafrecht, onderzoeksmethoden, sociologie, psychologie en beleid. 

Dit is een punt waar je eerlijk naar moet kijken. Criminologie is interessant, maar het is geen studie met één heel duidelijk beroep erachter. Bij geneeskunde word je arts. Bij tandheelkunde word je tandarts. Bij criminologie ligt dat breder, wat voordelen en nadelen heeft. Het voordeel is dat je veel kanten op kunt. Het nadeel is dat je zelf actiever moet nadenken over je richting. Je moet tijdens je studie slim kiezen: welke master past bij je, welke stage helpt je verder en welke ervaring bouw je op? 

De kans op werk wordt dus niet alleen bepaald door je diploma, maar ook door wat je ernaast doet. Iemand die tijdens de studie stage loopt bij een gemeente, onderzoek doet naar jeugdcriminaliteit en een relevante master kiest, staat sterker dan iemand die alleen de vakken haalt en verder weinig richting kiest. Wil je criminologie studeren, denk dan al vroeg na over praktijkervaring. Zoek stages, vrijwilligerswerk, onderzoeksprojecten of bijbanen die aansluiten bij veiligheid, recht, beleid, zorg of maatschappelijke problemen. 

De wo-bachelor Criminologie wordt in Nederland aangeboden aan drie universiteiten: Universiteit Leiden, Erasmus Universiteit Rotterdam en Vrije Universiteit Amsterdam. Op Studiekeuze123 staan deze drie bacheloropleidingen vermeld als wo-bachelor Criminologie.  

Voor masters zijn er meer opties. Volgens het Criminologisch Netwerk Nederland wordt criminologie als masteropleiding aangeboden door zes universiteiten: Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit Leiden, Erasmus Universiteit Rotterdam, Maastricht University, Tilburg University en Universiteit Utrecht.  

Let op: het aanbod kan per jaar veranderen. Check daarom altijd de website van de universiteit zelf voordat je een keuze maakt. 

Er is niet één universiteit die voor iedereen “de beste” is. Het hangt af van wat jij belangrijk vindt. De Vrije Universiteit Amsterdam kan interessant zijn als je in Amsterdam wilt studeren en een brede criminologische opleiding zoekt. De VU vermeldt dat je met alle vier vwo-profielen Criminologie kunt studeren, maar de opleiding heeft wel een numerus fixus. Voor studiejaar 2026-2027 noemt de VU 200 beschikbare plekken en een landelijke aanmelddeadline van 15 januari voor numerus-fixusstudies.  

Erasmus Universiteit Rotterdam kan interessant zijn als je criminaliteit wilt bestuderen in een grote stad met duidelijke veiligheidsvraagstukken. De EUR noemt zelf de grote stad en actuele veiligheidsvraagstukken als onderdeel van de aantrekkingskracht van de opleiding.  

Universiteit Leiden is een logische optie als je interesse hebt in de combinatie van criminologie, recht en strafrechtspleging. Leiden heeft bovendien meerdere masterrichtingen die aansluiten op criminaliteit, rechtshandhaving en forensische criminologie. Studiekeuze123 laat bijvoorbeeld zien dat veel afgestudeerden van de bachelor doorstromen naar masters zoals Criminologie, Forensische Criminologie en Rechtsgeleerdheid.  

Criminologie past waarschijnlijk bij je als je criminaliteit interessant vindt, maar niet alleen vanwege spanning of sensatie. Je moet vooral willen begrijpen waarom criminaliteit ontstaat en hoe de samenleving ermee omgaat. 

Criminologie past minder goed als je verwacht dat de studie lijkt op true crime, politieseries of recherchewerk. Natuurlijk gaat het over criminaliteit, maar veel van je tijd gaat naar theorie, onderzoek, lezen en schrijven. 

Het past waarschijnlijk minder goed bij je als je: 

Criminologie is een interessante studie als je criminaliteit niet alleen spannend vindt, maar vooral wilt begrijpen. Je onderzoekt daders, slachtoffers, oorzaken, beleid en de manier waarop de samenleving met criminaliteit omgaat. Maar het is geen opleiding tot rechercheur en ook geen studie waarbij je later automatisch één duidelijk beroep hebt. Je moet zelf richting kiezen met je master, stage en ervaring. Als je goed kunt analyseren, schrijven en nadenken over maatschappelijke problemen, kan criminologie heel goed bij je passen. Maar als je vooral actie zoekt, is een andere route waarschijnlijk slimmer.