Dit moet je weten voor je profielkeuze op de HAVO of VWO

Een profiel kiezen klinkt best heftig. Alsof je op je 14e of 15e al moet weten wat je later wilt worden. Arts, ondernemer, advocaat, engineer, docent, psycholoog. Terwijl je waarschijnlijk nog helemaal niet precies weet wat al die studies of beroepen inhouden. Gelukkig hoeft dat ook niet. 

Je profielkeuze is belangrijk, maar het bepaalt niet je hele toekomst. Het is vooral een richting. Je kiest welke vakken je in de bovenbouw gaat volgen en welke studies later makkelijker aansluiten. Maar je hoeft echt nog niet precies te weten wat je later wilt worden om een goede keuze te maken. 

Wat wel handig is: snappen hoe het systeem werkt en welke kanten je met elk profiel op kunt. 

Op havo en vwo kun je kiezen uit vier profielen: 

Bij elk profiel horen vaste vakken en keuzevakken. Sommige vakken krijgt iedereen, zoals Nederlands en Engels. Daarnaast kies je vakken die passen bij jouw profiel. Het belangrijkste is dat je kiest voor een richting die past bij wat je interessant vindt én wat je redelijk goed kunt. 

Cultuur & Maatschappij past vaak bij leerlingen die goed zijn in talen, geschiedenis, kunst, maatschappijleer of creatieve vakken. Je vindt het misschien leuk om na te denken over mensen, gedrag, communicatie, cultuur of de samenleving. Dit profiel wordt soms gezien als de meest “menselijke” richting. Je bent minder bezig met exacte berekeningen en meer met begrijpen hoe mensen denken, leven en met elkaar omgaan. 

Met dit profiel kun je later denken aan studies zoals communicatie, journalistiek, psychologie, social work, onderwijs, rechten, geschiedenis, kunst, media of culturele studies. Qua beroepen kun je bijvoorbeeld denken aan docent, journalist, communicatiemedewerker, psycholoog, sociaal werker, beleidsmedewerker, schrijver, ontwerper of iemand die werkt in de media. Dat betekent niet dat je met dit profiel automatisch iets creatiefs móét doen. Het gaat vooral om de richting: taal, cultuur, gedrag en maatschappij. 

Dit profiel past minder goed als je later zeker iets technisch, medisch of exact wilt doen. Voor studies zoals geneeskunde, technische studies of veel economische opleidingen heb je vaak vakken nodig zoals scheikunde, natuurkunde of wiskunde. Daarom is het slim om goed te checken of je met jouw vakkenpakket nog genoeg opties openhoudt. 

Economie & Maatschappij past goed als je economie interessant vindt, graag nadenkt over geld, bedrijven, handel, keuzes en hoe de samenleving werkt. Je hoeft echt niet meteen ondernemer te willen worden, maar je vindt het waarschijnlijk wel interessant waarom mensen en bedrijven bepaalde beslissingen nemen. Bij dit profiel horen onder andere economie, geschiedenis en wiskunde A. Daardoor is het een profiel waarin je zowel met cijfers als met maatschappelijke onderwerpen bezig bent. 

Met Economie & Maatschappij kun je later denken aan studies zoals bedrijfskunde, commerciële economie, marketing, finance, accountancy, economie, rechten, bestuurskunde, vastgoed, HRM of international business. Beroepen die hierbij kunnen passen zijn bijvoorbeeld marketeer, ondernemer, financieel adviseur, accountant, recruiter, consultant, beleidsmedewerker, vastgoedadviseur, manager of salesmedewerker. 

Dit profiel is vaak handig als je nog niet precies weet wat je wilt, maar wel iets wilt met bedrijven, geld, organisatie of maatschappij. Het is breed, maar minder geschikt als je later een technische of medische studie wilt doen waarvoor natuurkunde, scheikunde of wiskunde B verplicht is. 

Natuur & Gezondheid past goed als je biologie interessant vindt en graag wilt begrijpen hoe mensen, dieren, natuur of gezondheid werken. Je bent waarschijnlijk nieuwsgierig naar het lichaam, voeding, ziektes, planten, dieren of de natuur. Bij dit profiel horen biologie en scheikunde. Op havo hoort daar meestal wiskunde A bij, en op vwo kun je vaak kiezen tussen wiskunde A of B, afhankelijk van je school en vakkenpakket.  

Met dit profiel kun je later denken aan studies zoals verpleegkunde, fysiotherapie, voeding en diëtetiek, biologie, biomedische wetenschappen, farmacie, mondzorgkunde, gezondheidswetenschappen of diergeneeskunde. Let wel op: voor sommige studies heb je extra vakken nodig. Geneeskunde vraagt bijvoorbeeld vaak een specifiek pakket met natuurkundige en scheikundige vakken, dus controleer dat altijd op tijd. 

Beroepen die hierbij kunnen passen zijn bijvoorbeeld verpleegkundige, fysiotherapeut, arts, onderzoeker, diëtist, apotheker, laborant, dierenarts, bioloog of gezondheidsadviseur. Dit profiel is handig als je iets met zorg, gezondheid, natuur of onderzoek wilt. Het is vaak iets minder technisch dan Natuur & Techniek, maar nog steeds behoorlijk exact. 

Natuur & Techniek past goed als je sterk bent in wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Je vindt het misschien leuk om problemen op te lossen, dingen te bouwen, systemen te begrijpen of te ontdekken hoe techniek werkt. Bij dit profiel horen wiskunde B, natuurkunde en scheikunde. Dit is vaak het meest exacte profiel. Het kan pittig zijn, maar het houdt ook veel technische richtingen open. 

Met Natuur & Techniek kun je later denken aan studies zoals werktuigbouwkunde, bouwkunde, elektrotechniek, informatica, technische bedrijfskunde, lucht- en ruimtevaarttechniek, scheikundige technologie, natuurkunde of civiele techniek. Beroepen die hierbij passen zijn bijvoorbeeld engineer, software developer, architect, technisch ontwerper, data scientist, bouwkundig specialist, onderzoeker, installatietechnicus of productontwikkelaar. 

Dit profiel is vooral slim als je exacte vakken goed aankunt en later misschien iets technisch wilt doen. Het kan ook handig zijn als je nog twijfelt tussen techniek en gezondheid, omdat je met extra biologie soms ook richting Natuur & Gezondheid kunt denken. 

Dit is misschien het belangrijkste: je profielkeuze is geen contract voor de rest van je leven. Veel mensen kiezen later alsnog een andere richting. Sommige mensen doen na hun middelbare school een brede studie. Anderen kiezen een tussenjaar, mbo, hbo, universiteit of gaan eerst werken. Ook zijn er studies waarbij je met meerdere profielen kunt instromen. Je hoeft dus niet te denken: “Als ik nu verkeerd kies, is alles verpest.” Dat is niet zo. 

Wat je wel moet doen, is slim kiezen. Kijk niet alleen naar wat je vrienden kiezen. Kies ook niet alleen het profiel dat “makkelijk” lijkt. En kies ook niet automatisch het profiel waarvan anderen zeggen dat het “het beste” is. 

Als je bijvoorbeeld echt slecht wordt van wiskunde, is Natuur & Techniek waarschijnlijk geen fijne keuze. Als je juist goed bent in biologie en gezondheid interessant vindt, dan is Natuur & Gezondheid logischer. En als je nog breed wilt blijven richting bedrijven, economie en maatschappij, dan kan Economie & Maatschappij goed passen. 

Praat met mensen die het profiel al hebben gekozen. Vraag niet alleen of het “leuk” is, maar vraag wat ze moeilijk vinden, hoeveel huiswerk ze hebben en welke vakken echt zwaar zijn. Kijk ook naar studies die je misschien interessant vindt. Je hoeft nog niet te kiezen, maar het helpt wel om te zien of bepaalde studies verplichte vakken vragen. Sommige vervolgopleidingen vragen namelijk een bepaald profiel of specifiek vak.  

Vraag daarnaast advies aan je mentor, decaan en docenten. Vooral docenten kunnen vaak goed inschatten of een vak in de bovenbouw bij je past. Een vak kan in de onderbouw namelijk heel anders zijn dan in de bovenbouw. En misschien nog wel de beste tip: kies niet alleen met je cijfers, maar ook met je energie. Een 7 halen voor een vak dat je haat, betekent niet automatisch dat je daar jaren mee door moet. En een vak waar je nu een 6 voor staat, maar wel nieuwsgierig naar bent, kan soms juist beter passen. 

Je profiel kiezen voelt groot, maar je hoeft echt nog niet je hele toekomst te weten. Zie het als het kiezen van een richting, niet als het vastleggen van je leven. Je kiest vooral welke vakken je de komende jaren gaat volgen en welke deuren je makkelijker openhoudt. Kies dus niet uit paniek. Kies niet omdat je vrienden iets kiezen. En kies niet omdat iemand zegt dat één profiel “het beste” is. Het beste profiel is het profiel dat past bij jouw interesses, jouw sterke vakken en de opties die je voor later open wilt houden.